در یک نگاه: خانواده در آلمانی die Familie است و مهم‌ترین اعضای آن der Vater (پدر)، die Mutter (مادر)، der Bruder (برادر)، die Schwester (خواهر)، der Sohn (پسر) و die Tochter (دختر) هستند؛ پدر و مادر با هم die Eltern و خواهر و برادرها die Geschwister نامیده می‌شوند. برخلاف فارسی، آلمانی برای عمو و دایی فقط یک کلمه دارد (der Onkel) و برای عمه و خاله هم یک کلمه (die Tante).
تصور کنید در اولین جلسه‌ی کلاس آلمانی یا اولین دیدار با یک همکار آلمانی، از شما بپرسند «Hast du Geschwister?» (خواهر و برادر داری؟). معرفی خانواده یکی از اولین موضوعات مکالمه و تقریباً همیشه یکی از سؤال‌های بخش صحبت آزمون‌های سطح A1 است. در این راهنما نام همهی اعضای خانواده و اقوام را با حرف تعریف و جمع، ضمایر ملکی و جملههای آماده‌ی معرفی خانواده یاد می‌گیرید.
👨👩👧 خانواده‌ی نزدیک (die Kernfamilie)
| آلمانی | جمع | فارسی |
|---|---|---|
| die Familie | die Familien | خانواده |
| der Vater | die Väter | پدر |
| die Mutter | die Mütter | مادر |
| die Eltern | (فقط جمع) | والدین |
| das Kind | die Kinder | بچه، فرزند |
| der Sohn | die Söhne | پسر (فرزند) |
| die Tochter | die Töchter | دختر (فرزند) |
| der Bruder | die Brüder | برادر |
| die Schwester | die Schwestern | خواهر |
| die Geschwister | (فقط جمع) | خواهر و برادر(ها) |
| der Ehemann / der Mann | die Ehemänner | همسر (شوهر) |
| die Ehefrau / die Frau | die Ehefrauen | همسر (زن) |
در گفتار، به‌جای Ehemann و Ehefrau معمولاً می‌گویند «mein Mann» (شوهرم) و «meine Frau» (همسرم). کلمه‌ی Geschwister هم معادل دقیق فارسی ندارد و برای «خواهر و برادرها» با هم به کار می‌رود: Ich habe zwei Geschwister.
👴 پدربزرگ، مادربزرگ و نوه‌ها
| آلمانی | خودمانی | فارسی |
|---|---|---|
| der Großvater | der Opa | پدربزرگ |
| die Großmutter | die Oma | مادربزرگ |
| die Großeltern | — | پدربزرگ و مادربزرگ |
| der Enkel | — | نوه (پسر) |
| die Enkelin | — | نوه (دختر) |
| die Enkelkinder | — | نوه‌ها |
| der Urgroßvater | der Uropa | پدرِ پدربزرگ |
پیشوند Groß- یک نسل بالاتر و Ur- یک نسل بالاتر از آن را نشان می‌دهد. Opa و Oma در همهی موقعیت‌های غیررسمی رایج‌اند و حتی بزرگسالان هم درباره‌ی پدربزرگ و مادربزرگشان از همین‌ها استفاده می‌کنند.
👪 عمو، دایی، خاله و عمه: اقوام (die Verwandten)
| آلمانی | جمع | معادل فارسی |
|---|---|---|
| der Onkel | die Onkel | عمو یا دایی (و شوهرخاله، شوهرعمه) |
| die Tante | die Tanten | عمه یا خاله (و زن‌عمو، زن‌دایی) |
| der Cousin | die Cousins | پسرعمو، پسردایی، پسرخاله، پسرعمه |
| die Cousine | die Cousinen | دخترعمو، دختردایی، دخترخاله، دخترعمه |
| der Neffe | die Neffen | برادرزاده یا خواهرزاده (پسر) |
| die Nichte | die Nichten | برادرزاده یا خواهرزاده (دختر) |
اگر لازم باشد دقیق بگویید عمو یا دایی، توضیح اضافه می‌دهید: der Bruder meines Vaters (برادرِ پدرم = عمو) یا der Bruder meiner Mutter (برادرِ مادرم = دایی). این ساختار از حالت ملکی (Genitiv) استفاده می‌کند.
💍 خانواده‌ی همسر و خانواده‌های جدید
| آلمانی | فارسی |
|---|---|
| der Schwiegervater / die Schwiegermutter | پدرشوهر یا پدرزن / مادرشوهر یا مادرزن |
| die Schwiegereltern | خانواده‌ی همسر (پدر و مادر همسر) |
| der Schwiegersohn / die Schwiegertochter | داماد / عروس |
| der Schwager / die Schwägerin | برادرشوهر، برادرزن، باجناق / خواهرشوهر، خواهرزن، جاری |
| der Stiefvater / die Stiefmutter | ناپدری / نامادری |
| der Halbbruder / die Halbschwester | برادر یا خواهر ناتنی |
| der Partner / die Partnerin | شریک زندگی |
پیشوند Schwieger- برای خانواده‌ی همسر، Stief- برای ناپدری و نامادری و Halb- برای ناتنی به کار می‌رود. با همین سه پیشوند می‌توانید بیشتر نسبت‌های خانوادگی را بسازید.
📝 وضعیت تأهل: ledig، verheiratet و …
| آلمانی | فارسی | مثال |
|---|---|---|
| ledig | مجرد | Ich bin ledig. |
| verheiratet | متأهل | Ich bin seit fünf Jahren verheiratet. |
| verlobt | نامزد | Sie ist verlobt. |
| geschieden | مطلقه / جداشده | Er ist geschieden. |
| verwitwet | همسرفوت‌شده | Meine Oma ist verwitwet. |
این کلمات را در فرم‌های اداری آلمان (مثلاً ثبت محل سکونت یا درخواست ویزا) زیاد می‌بینید؛ در فرم‌ها معمولاً زیر عنوان Familienstand (وضعیت تأهل) می‌آیند.
🔑 ضمایر ملکی: mein Vater، meine Mutter
برای صحبت درباره‌ی خانواده، ضمایر ملکی ضروری‌اند. این ضمایر مثل حرف تعریف نامعین (ein/eine) صرف می‌شوند و به جنسیت اسم بعدشان بستگی دارند:
| ضمیر | مذکر / خنثی | مؤنث / جمع | مثال |
|---|---|---|---|
| من | mein | meine | mein Bruder، meine Schwester |
| تو | dein | deine | dein Vater، deine Eltern |
| او (مذکر) | sein | seine | sein Sohn، seine Tochter |
| او (مؤنث) | ihr | ihre | ihr Mann، ihre Kinder |
| ما | unser | unsere | unser Opa، unsere Oma |
| شما (جمع) | euer | eure | euer Onkel، eure Tante |
| آن‌ها / شما (رسمی) | ihr / Ihr | ihre / Ihre | Ihre Familie |
این جدول برای حالت فاعلی است؛ در حالت مفعولی، شکل مذکر -en می‌گیرد: Ich besuche meinen Vater. برای قاعده‌ی کامل، حالت‌ها در زبان آلمانی و حروف تعریف der، die و das را ببینید.
🗣️ معرفی خانواده به آلمانی (نمونه‌ی متن A1)
این متن کوتاه، نمونه‌ای از معرفی خانواده در بخش صحبت یا نوشتن آزمون A1 است:
| آلمانی | فارسی |
|---|---|
| Meine Familie ist nicht sehr groß. | خانواده‌ی من خیلی بزرگ نیست. |
| Ich habe einen Bruder und eine Schwester. | یک برادر و یک خواهر دارم. |
| Mein Bruder heißt Ali und ist 25 Jahre alt. | برادرم علی نام دارد و ۲۵ سال دارد. |
| Meine Schwester studiert Medizin. | خواهرم پزشکی می‌خواند. |
| Meine Eltern wohnen in Teheran. | پدر و مادرم در تهران زندگی می‌کنند. |
| Am Wochenende besuche ich meine Großeltern. | آخر هفته‌ها به پدربزرگ و مادربزرگم سر می‌زنم. |
این متن را با اطلاعات خانواده‌ی خودتان بازنویسی کنید و بلند تمرین کنید. برای معرفی خودتان هم معرفی خود به زبان آلمانی را ببینید.
❓ سؤال‌های رایج درباره‌ی خانواده در مکالمه
| سؤال | جواب نمونه |
|---|---|
| Hast du Geschwister? | Ja, ich habe zwei Brüder. / Nein, ich bin Einzelkind. |
| Bist du verheiratet? | Ja, ich bin verheiratet. / Nein, ich bin ledig. |
| Hast du Kinder? | Ja, ich habe eine Tochter. |
| Wo wohnen deine Eltern? | Meine Eltern wohnen in Isfahan. |
| Wie alt ist deine Schwester? | Sie ist 30 Jahre alt. |
«Einzelkind» یعنی «تک‌فرزند» و جواب رایجی برای سؤال Geschwister است. در گفت‌وگوی رسمی، «du» را به «Sie» و «deine» را به «Ihre» تبدیل کنید: Haben Sie Geschwister?
🇩🇪 خانواده در فرهنگ و زندگی روزمره‌ی آلمان
- نام و نام خانوادگی: در فرم‌ها سه کلمه را زیاد می‌بینید: der Vorname (نام)، der Nachname یا der Familienname (نام خانوادگی) و der Geburtsname (نام خانوادگی هنگام تولد). زوج‌ها در آلمان می‌توانند پس از ازدواج یک نام خانوادگی مشترک انتخاب کنند یا نام خودشان را نگه دارند.
- روز مادر و روز پدر: der Muttertag در دومین یکشنبه‌ی ماه مه جشن گرفته میشود و der Vatertag هم‌زمان با تعطیلی مذهبی «عروج مسیح» است.
- مهدکودک و مدرسه: die Kita (مهدکودک) و die Grundschule (دبستان) از اولین کلمه‌هایی‌اند که خانواده‌های تازه‌مهاجر با آن روبه‌رو می‌شوند.
- دیدارهای خانوادگی: در آلمان دیدار با خانواده‌ی بزرگ‌تر معمولاً از قبل برنامه‌ریزی میشود؛ جمله‌ی «Am Sonntag besuchen wir meine Schwiegereltern» نمونه‌ی رایجی در مکالمه است.
اگر برای مهاجرت خانوادگی یا پیوستن به همسر آلمانی می‌خوانید، این واژه‌ها از اولین هفته‌ها در فرم‌ها، اداره‌ها و مدرسه‌ی بچه‌ها به کارتان می‌آیند. یاد گرفتنشان کنار واژه‌های اصلی خانواده، شما را برای زندگی واقعی آماده‌تر می‌کند.
🧠 ۵ روش برای حفظ کردن واژه‌های خانواده
- شجره‌نامه بکشید: درخت خانواده‌ی خودتان را با نام آلمانی هر نسبت بکشید؛ تصویری‌ترین روش یادگیری این واژه‌هاست.
- با عکس‌های خانوادگی تمرین کنید: هر عکس را که می‌بینید، به آلمانی توضیح دهید چه کسانی در آن هستند.
- جفت‌ها را با هم حفظ کنید: der Bruder – die Schwester، der Onkel – die Tante، der Neffe – die Nichte.
- پیشوندها را یاد بگیرید: Groß-، Ur-، Schwieger-، Stief- و Halb- ده‌ها کلمه‌ی جدید را بدون حفظ کردن قابل‌فهم می‌کنند.
- جمع‌ها را جدی بگیرید: Vater – Väter و Mutter – Mütter اُملاوت می‌گیرند؛ این‌ها در آزمون‌ها زیاد پرسیده می‌شوند.
برای ادامه‌ی واژگان موضوعی، اعضای بدن به آلمانی و فهرست کامل موضوعات در آموزش لغات زبان آلمانی را ببینید.
🎓 این واژه‌ها در کدام سطح آموزش داده می‌شوند؟
اعضای خانواده، ضمایر ملکی و معرفی خانواده از اولین موضوعات سطح A1 هستند و اقوام دورتر، خانواده‌ی همسر و ساختارهای Genitiv در سطح‌های A2 و B1 کامل می‌شوند. مسیر کامل یادگیری را در آموزش زبان آلمانی ببینید.
در زبان‌نگار، با ۲۵ سال سابقه، کلاس زبان آلمانی در قالب گروهی (۸ تا ۱۲ نفر)، نیمه‌گروهی (۲ تا ۵ نفر) و خصوصی، حضوری و آنلاین برگزار میشود و هر سطح ۴۸ جلسه است. اگر نمی‌دانید از کدام سطح شروع کنید، تعیین سطح رایگان را انجام دهید.
سخن پایانی و پاسخ به سوالات شما
با یاد گرفتن ده‌دوازده واژه‌ی اصلی خانواده، چند پیشوند (Groß-، Schwieger-، Stief-) و ضمایر ملکی mein و dein، می‌توانید خانواده‌تان را کامل معرفی کنید و به سؤال‌های رایج مکالمه جواب دهید. یادتان باشد آلمانی بین عمو و دایی و بین عمه و خاله فرقی نمی‌گذارد و برای همهی عموزاده‌ها و خاله‌زاده‌ها فقط Cousin و Cousine را دارد.
خانواده به آلمانی چه میشود؟
خانواده به آلمانی die Familie و جمع آن die Familien است. اقوام را هم die Verwandten می‌گویند.
عمو و دایی به آلمانی چه فرقی دارند؟
در آلمانی فرقی ندارند و هر دو der Onkel هستند؛ عمه و خاله هم هر دو die Tante. برای دقیق‌تر گفتن از «der Bruder meines Vaters» و ساختارهای مشابه استفاده میشود.
Geschwister یعنی چه؟
Geschwister اسم جمع است و به همهی خواهر و برادرهای یک نفر گفته میشود؛ مثلاً Ich habe drei Geschwister.
پدربزرگ و مادربزرگ به آلمانی چه میشود؟
پدربزرگ der Großvater (خودمانی der Opa) و مادربزرگ die Großmutter (خودمانی die Oma) است و هر دو با هم die Großeltern.
چطور خانوادهام را به آلمانی معرفی کنم؟
با جملههای ساده مثل «Meine Familie ist groß. Ich habe einen Bruder und eine Schwester. Meine Eltern wohnen in Teheran.» و استفاده از ضمایر ملکی mein و meine.
پدرشوهر و مادرزن به آلمانی چه میشود؟
پدر همسر der Schwiegervater و مادر همسر die Schwiegermutter است؛ پیشوند Schwieger- برای همهی نسبت‌های خانواده‌ی همسر به کار می‌رود.